شیدهوش
واژه‌نامه

واژه‌نامه‌ی تخصصی هوش مصنوعی

هر اختصاری که در دوره‌ی مهندسی هوش مصنوعی می‌بینید، این‌جا با شکل کامل انگلیسی، معادل فارسی و یک توضیح یک‌خطی آمده است. در متن درس‌ها هم با نگه داشتن نشانگر روی هر اختصار، همین توضیح را می‌بینید.

۱۵۴ اختصار

AI
Artificial Intelligence
هوش مصنوعی

ساختن سامانه‌هایی که کارهایی را انجام دهند که تا دیروز فقط از انسان برمی‌آمد.

AMP
Automatic Mixed Precision
دقت ترکیبی خودکار

قابلیت چارچوب‌ها برای تعیین خودکار بخش‌های کم‌دقت و پردقت در آموزش.

ANN
Approximate Nearest Neighbor
نزدیک‌ترین همسایهٔ تقریبی

جست‌وجوی برداری سریع که کمی دقت را فدای سرعت می‌کند.

API
Application Programming Interface
رابط برنامه‌نویسی نرم‌افزار

دری که یک برنامه در اختیار برنامهٔ دیگر می‌گذارد تا با آن حرف بزند.

ARR
Annual Recurring Revenue
درآمد تکرارشوندهٔ سالانه

درآمدی که یک محصول اشتراکی هر سال به‌طور تکراری می‌آورد؛ معیار رایج رشد استارتاپ‌ها.

BEIR
Benchmarking IR
محک بازیابی اطلاعات

چارچوب سنجش بازیاب‌ها روی ۱۴ آزمون رایج.

BERT
Bidirectional Encoder Representations from Transformers
بازنمایی دوسویهٔ رمزگذار از ترنسفورمرها

نمونهٔ مشهور مدل زبانی ماسک‌دار؛ برای فهم متن خوب است نه تولید متن.

BF16
Brain Floating Point 16
ممیز شناور مغزی ۱۶ بیتی

قالب ۱۶ بیتی گوگل با همان بازهٔ FP32 و دقت کمتر.

BLEU
Bilingual Evaluation Understudy
سنجهٔ BLEU

سنجهٔ کلاسیک ترجمه: هم‌پوشانی n-gramهای پاسخ با ترجمهٔ مرجع.

BM25
Best Matching 25
الگوریتم تطبیق واژگانی BM25

روش کلاسیک جست‌وجو بر اساس تکرار کلمات؛ هنوز هم رقیب سرسختی برای امبدینگ است.

BOS
Beginning Of Sequence
آغاز دنباله

توکن ویژه‌ای که به مدل می‌گوید متن از اینجا شروع می‌شود.

BPB
Bits Per Byte
بیت به‌ازای هر بایت

مثل BPC اما مبنا بایت است، پس بین زبان‌های مختلف قابل مقایسه‌تر می‌شود.

BPC
Bits Per Character
بیت به‌ازای هر نویسه

مدل برای هر حرف متن چند بیت اطلاعات لازم دارد؛ معیاری برای فشرده‌سازی.

BPE
Byte-Pair Encoding
رمزگذاری جفت‌بایتی

الگوریتم ساخت توکنایزر: پرتکرارترین جفت تکه‌های کنار هم را بارها به هم می‌چسباند.

C4
Colossal Clean Crawled Corpus
پیکرهٔ عظیم خزش‌شدهٔ تمیز

نسخهٔ پالایش‌شدهٔ Common Crawl که گوگل ساخت؛ از رایج‌ترین داده‌های آموزشی.

CFR
Change Failure Rate
نرخ شکست تغییر

درصد تغییرها یا استقرارهایی که به اصلاح یا برگرداندن رسیدند.

CLI
Command-Line Interface
رابط خط فرمان

همان پنجرهٔ سیاهی که در آن دستور تایپ می‌کنید؛ سریع‌ترین راه اجرای کد.

CLIP
Contrastive Language–Image Pre-training
پیش‌آموزش تقابلی زبان و تصویر

مدلی از OpenAI که متن و تصویر را در یک فضای امبدینگ مشترک می‌گذارد.

CoT
Chain-of-Thought
زنجیرهٔ فکر

خواستن از مدل که پیش از جواب نهایی، قدم‌به‌قدم استدلال کند.

CPU
Central Processing Unit
واحد پردازش مرکزی

پردازندهٔ اصلی کامپیوتر؛ حافظه‌اش ارزان‌تر و کندتر از GPU.

CRM
Customer Relationship Management
مدیریت ارتباط با مشتری

نرم‌افزاری مثل HubSpot یا Salesforce که اطلاعات و ارتباط‌های مشتری‌ها را نگه می‌دارد.

CUDA
Compute Unified Device Architecture
معماری یکپارچهٔ محاسبه روی دستگاه

زبان و بستر برنامه‌نویسی GPUهای NVIDIA.

DAN
Do Anything Now
حالا هر کاری بکن

حملهٔ جیلبریک مشهوری که از مدل می‌خواهد نقش هوش مصنوعی بی‌قانونی را بازی کند.

DARE
Drop And REscale
حذف و بازمقیاس

روش ادغامی که بخشی از بردار کار را تصادفی حذف و بقیه را بزرگ‌تر می‌کند.

DAU
Daily Active Users
کاربر فعال روزانه

تعداد کاربرهای متمایزی که در یک روز از محصول استفاده می‌کنند؛ یک سنجهٔ ستارهٔ قطبی رایج.

DDR
Double Data Rate
نرخ دادهٔ دوگانه

نوع رایج حافظهٔ CPU با ساختار دوبعدی.

DPO
Direct Preference Optimization
بهینه‌سازی مستقیم ترجیح

جایگزین ساده‌تر RLHF که بدون مدل پاداش جدا، از داده‌های مقایسه یاد می‌گیرد.

DRAM
Dynamic Random-Access Memory
حافظهٔ دسترسی تصادفی پویا

حافظهٔ اصلی کامپیوتر (RAM)؛ بزرگ و ارزان ولی کندتر.

EOS
End Of Sequence
پایان دنباله

توکن ویژه‌ای که به مدل می‌گوید همین‌جا حرف را تمام کن.

FAISS
Facebook AI Similarity Search
جست‌وجوی شباهت هوش مصنوعی فیس‌بوک

کتابخانهٔ معروف جست‌وجوی برداری.

FIFO
First In, First Out
اولین ورودی، اولین خروجی

راهبردی که قدیمی‌ترین مورد را اول بیرون می‌اندازد.

FITS
Feedback for Interactive Talk & Search
بازخورد برای گفت‌وگو و جست‌وجوی تعاملی

دیتاست بازخورد زبان طبیعی کاربران به ربات گفت‌وگو (Xu و همکاران، ۲۰۲۲).

FLOP
Floating Point Operation
عملیات ممیز شناور

یک عمل ریاضی اعشاری؛ واحد استاندارد سنجش حجم محاسبهٔ آموزش مدل.

FM
Foundation Model
مدل پایه

مدل بزرگ و همه‌منظوره‌ای که می‌شود آن را پایهٔ ساخت ده‌ها اپلیکیشن مختلف کرد.

FOMO
Fear Of Missing Out
ترس از جا ماندن

نگرانی از عقب ماندن از موجی که همه سوارش شده‌اند.

FP16
16-bit Floating Point
اعشاری ۱۶ بیتی

قالب عددی نصفِ دقت معمول؛ حافظهٔ مدل را نصف می‌کند.

FP32
32-bit Floating Point
اعشاری ۳۲ بیتی

قالب عددی استاندارد و پردقت؛ هر عدد ۴ بایت جا می‌گیرد.

FP64
64-bit Floating Point
ممیز شناور ۶۴ بیتی

دقت مضاعف؛ پیش‌فرض float پایتون و NumPy، در شبکه‌های عصبی به‌ندرت.

FP8
8-bit Floating Point
ممیز شناور ۸ بیتی

یک قالب «مینی‌فلوت» برای استنتاج و آموزش کم‌دقت.

GAN
Generative Adversarial Network
شبکهٔ مولد تخاصمی

دو شبکه که با هم رقابت می‌کنند: یکی می‌سازد، دیگری تقلبی را تشخیص می‌دهد.

GDPR
General Data Protection Regulation
مقررات عمومی حفاظت از داده

قانون حفاظت از دادهٔ شخصی در اتحادیهٔ اروپا.

GELU
Gaussian Error Linear Unit
واحد خطی خطای گاوسی

تابع فعال‌سازی غیرخطی که در GPT-2 و GPT-3 به کار رفت.

GLUE
General Language Understanding Evaluation
ارزیابی عمومی فهم زبان

مجموعه‌آزمونی رایج برای مدل‌هایی مثل BERT.

GPT
Generative Pre-trained Transformer
ترنسفورمر از پیش آموزش‌دیدهٔ مولد

خانواده‌ای از مدل‌های زبانی که ابتدا روی متن عمومی آموزش می‌بینند، بعد تنظیم می‌شوند.

GPU
Graphics Processing Unit
واحد پردازش گرافیکی

سخت‌افزاری که هزاران محاسبهٔ ساده را هم‌زمان انجام می‌دهد؛ موتور آموزش مدل‌ها.

GQA
Grouped-Query Attention
توجه پرسش گروهی

سرهای پرسش گروه‌بندی می‌شوند و هر گروه یک جفت کلید-مقدار دارد.

HBM
High-Bandwidth Memory
حافظهٔ پرپهنای باند

حافظهٔ سه‌بعدی انباشتهٔ GPUهای رده‌بالا؛ صدها گیگابایت تا بیش از ۱٫۵ ترابایت بر ثانیه.

HELM
Holistic Evaluation of Language Models
ارزیابی جامع مدل‌های زبانی

مجموعه آزمون و جدول رتبه‌بندی دانشگاه استنفورد.

HNSW
Hierarchical Navigable Small World
گراف چندطبقهٔ جهان کوچک

الگوریتم جست‌وجوی برداری با گرافی چندطبقه از بردارهای شبیه.

IA3
Infused Adapter by Inhibiting and Amplifying Inner Activations
آداپتر تزریقی با تقویت و تضعیف فعال‌سازی‌ها

روش PEFT با پارامترهای بسیار کم، مناسب تنظیم چندکاره.

IDF
Inverse Document Frequency
بسامد معکوس سند

هرچه واژه در سندهای کمتری آمده باشد، مهم‌تر است.

IDP
Intelligent Data Processing
پردازش هوشمند داده

بیرون کشیدن خودکار اطلاعات ساختاریافته از سند، رسید، قرارداد و دادهٔ بی‌ساختار دیگر.

IEEE
Institute of Electrical and Electronics Engineers
مؤسسهٔ مهندسان برق و الکترونیک

سازندهٔ استاندارد ۷۵۴ برای عددهای ممیز شناور.

IFEval
Instruction-Following Evaluation
ارزیابی پیروی از دستور

آزمون گوگل با ۲۵ نوع دستور که با کد قابل‌بررسی‌اند.

INT4
4-bit Integer
عدد صحیح ۴ بیتی

۱۶ مقدار ممکن؛ رایج در کوانتیزه‌کردن وزن‌ها برای استنتاج.

INT8
8-bit Integer
عدد صحیح ۸ بیتی

قالب فشرده‌ای که هر عدد را در یک بایت جا می‌دهد؛ پایهٔ کوانتیزیشن.

IPU
Intelligence Processing Unit
واحد پردازش هوشمند

تراشهٔ Graphcore برای هوش مصنوعی.

IR
Information Retrieval
بازیابی اطلاعات

رشتهٔ قدیمی پیدا کردن سندهای مرتبط با یک پرسش؛ پایهٔ موتورهای جست‌وجو.

ITL
Inter-Token Latency
تأخیر بین توکن‌ها

نام NVIDIA برای فاصلهٔ زمانی دو توکن خروجی.

IVF
Inverted File Index
نمایهٔ فایل وارونه

خوشه‌بندی بردارها و گشتن فقط در خوشه‌های نزدیک به پرسش.

JSON
JavaScript Object Notation
نشانه‌گذاری شیء جاوااسکریپت

قالب متنی ساده برای تبادل داده بین برنامه‌ها؛ هم انسان می‌خواند هم ماشین.

JSONL
JSON Lines
خط‌های JSON

قالبی که هر خطش یک رکورد JSON کامل است؛ رایج برای لاگ و دیتاست.

k-NN
k-Nearest Neighbors
k نزدیک‌ترین همسایه

مقایسهٔ پرسش با همهٔ بردارها و برداشتن k تای نزدیک‌تر؛ دقیق ولی کند.

KL
Kullback–Leibler divergence
واگرایی کولبک-لایبلر

فاصلهٔ دو توزیع احتمال؛ در آنتروپی متقاطع، فاصلهٔ آنچه مدل یاد گرفته با دادهٔ واقعی.

KV
Key-Value Cache
حافظهٔ نهان کلید-مقدار

مدل محاسبات توکن‌های قبلی را نگه می‌دارد تا هر بار از نو حساب نکند.

LAMA
Language Model Analysis
تحلیل مدل زبانی

آزمون Meta برای کاویدن دانش رابطه‌ای مدل با جمله‌های جای‌خالی‌دار.

LFU
Least Frequently Used
کمتر از همه استفاده‌شده

سیاست بیرون‌اندازی کش: موردی که کمتر از همه استفاده شده بیرون می‌رود.

LLM
Large Language Model
مدل زبانی بزرگ

مدلی که روی حجم عظیمی از متن آموزش دیده و کارش پیش‌بینی توکن بعدی است.

LMM
Large Multimodal Model
مدل چندوجهی بزرگ

مدلی که بیش از یک نوع داده را می‌فهمد — مثلاً هم متن هم تصویر.

LMSYS
Large Model Systems Organization
سازمان سامانه‌های مدل بزرگ

گروه پژوهشی سازندهٔ Chatbot Arena، جدول رتبه‌بندی مقایسه‌ای مدل‌ها.

LoRA
Low-Rank Adaptation
انطباق با رتبهٔ پایین

رایج‌ترین روش تنظیم کم‌پارامتر: افزودن دو ماتریس کوچک کنار وزن‌های اصلی.

LPU
Language Processing Unit
واحد پردازش زبان

تراشهٔ Groq برای استنتاج مدل‌های زبانی.

LRU
Least Recently Used
دیرتر از همه استفاده‌شده

سیاست بیرون‌اندازی کش: موردی که دیرتر از همه استفاده شده بیرون می‌رود.

LSH
Locality-Sensitive Hashing
درهم‌سازی حساس به مکان

بردارهای شبیه را در یک سطل می‌ریزد تا جست‌وجو فقط همان سطل را بگردد.

MAP
Mean Average Precision
میانگین دقت متوسط

سنجه‌ای برای کیفیت رتبه‌بندی نتیجه‌های بازیابی.

MAU
Monthly Active Users
کاربران فعال ماهانه

تعداد کاربرانی که در یک ماه دست‌کم یک بار از محصول استفاده کرده‌اند.

MBU
Model Bandwidth Utilization
بهره‌وری پهنای باند مدل

چند درصد پهنای باند حافظهٔ تراشه واقعاً مصرف می‌شود.

MCQ
Multiple-Choice Question
سؤال چندگزینه‌ای

قالب بیشتر آزمون‌های عمومی؛ ساختن و نمره دادنش آسان است.

MFU
Model FLOP/s Utilization
بهره‌وری فلاپ مدل

توان عملیاتی واقعی تقسیم بر بیشینهٔ نظری تراشه در اوج FLOP/s.

ML
Machine Learning
یادگیری ماشین

شاخه‌ای از هوش مصنوعی که به‌جای نوشتن قانون دستی، الگو را از روی داده یاد می‌گیرد.

MLIR
Multi-Level Intermediate Representation
نمایش میانی چندسطحی

زیرساخت کامپایلر برای بردن مدل به سخت‌افزارهای مختلف.

MLOps
Machine Learning Operations
عملیات یادگیری ماشین

مجموعه رویه‌هایی برای به‌تولید‌رساندن و نگهداری مدل‌های یادگیری ماشین.

MLP
Multi-Layer Perceptron
پرسپترون چندلایه

چند لایهٔ خطی با یک تابع فعال‌سازی بینشان؛ نیمهٔ دوم هر بلوک ترنسفورمر.

MMLU
Massive Multitask Language Understanding
درک زبانی چندوظیفه‌ای گسترده

آزمون استاندارد و پرکاربردی که دانش مدل را در ده‌ها رشتهٔ درسی می‌سنجد.

MoE
Mixture of Experts
ترکیب خبرگان

مدل از چند زیرشبکهٔ متخصص تشکیل شده و برای هر ورودی فقط چندتا فعال می‌شوند.

MQA
Multi-Query Attention
توجه چندپرسشی

همهٔ سرهای پرسش فقط یک جفت کلید-مقدار مشترک دارند.

MRR
Mean Reciprocal Rank
میانگین رتبهٔ معکوس

سنجهٔ بازیابی: جواب درست به‌طور میانگین در چندمین نتیجه ظاهر می‌شود.

MTEB
Massive Text Embedding Benchmark
آزمون گستردهٔ امبدینگ متن

آزمونی که کیفیت مدل‌های امبدینگ را در ده‌ها کار مختلف می‌سنجد.

MTTD
Mean Time To Detection
میانگین زمان تا کشف

وقتی اتفاق بدی می‌افتد، چقدر طول می‌کشد تا بفهمیم.

MTTR
Mean Time To Response
میانگین زمان تا پاسخ

بعد از کشف، چقدر طول می‌کشد تا مشکل حل شود.

NDCG
Normalized Discounted Cumulative Gain
بهرهٔ تجمعی تنزیل‌شدهٔ نرمال‌شده

سنجهٔ رتبه‌بندی که هم به درست بودن نتیجه اهمیت می‌دهد هم به جای آن در فهرست.

NER
Named-Entity Recognition
تشخیص موجودیت‌های نام‌دار

پیدا کردن اسم آدم‌ها، مکان‌ها و سازمان‌ها در متن.

NF4
NormalFloat-4
اعشاری نرمال ۴ بیتی

قالب ۴ بیتی QLoRA که پله‌هایش با توزیع نرمال وزن‌ها جور است.

NIAH
Needle In A Haystack
سوزن در انبار کاه

آزمونی که اطلاعاتی را در جاهای مختلف یک پرامپت بلند می‌گذارد و می‌پرسد مدل پیدایش می‌کند یا نه.

NLG
Natural Language Generation
تولید زبان طبیعی

شاخه‌ای از پردازش زبان که به تولید متن باز می‌پردازد: ترجمه، خلاصه‌سازی، بازنویسی.

NLI
Natural Language Inference
استنتاج زبان طبیعی

همان استلزام متنی: آیا فرضیه از مقدمه نتیجه می‌شود، با آن تناقض دارد، یا هیچ‌کدام.

NLP
Natural Language Processing
پردازش زبان طبیعی

حوزه‌ای که با زبان انسان کار می‌کند: ترجمه، خلاصه‌سازی، تحلیل احساسات.

NPC
Non-Playable Character
شخصیت غیرقابل‌بازی

شخصیت‌های بازی که بازیکن کنترلشان نمی‌کند.

OCR
Optical Character Recognition
نویسه‌خوان نوری

خواندن متن از تصویر یا فایل اسکن‌شده.

OOM
Out Of Memory
کمبود حافظه

خطای آشنای مهندس‌ها وقتی کار در حافظهٔ دستگاه جا نمی‌شود.

PAIR
Prompt Automatic Iterative Refinement
اصلاح خودکار و تکراری پرامپت

روشی که در آن یک مدل مهاجم پرامپت را آن‌قدر اصلاح می‌کند تا مدل هدف را جیلبریک کند.

PEFT
Parameter-Efficient Finetuning
تنظیم دقیق کم‌پارامتر

به‌جای تغییر همهٔ وزن‌های مدل، فقط بخش کوچکی را آموزش می‌دهیم.

PII
Personally Identifiable Information
اطلاعات هویتی قابل شناسایی

داده‌ای که فرد را شناسایی می‌کند: کد ملی، شماره تلفن، آدرس.

PPL
Perplexity
سرگشتگی

سنجه‌ای از میزان غافلگیری مدل؛ هرچه کمتر، مدل متن را بهتر پیش‌بینی کرده.

PPO
Proximal Policy Optimization
بهینه‌سازی سیاست مجاور

الگوریتم یادگیری تقویتی که OpenAI در ۲۰۱۷ منتشر کرد و در RLHF رایج است.

PQ
Product Quantization
کوانتیزه‌سازی ضربی

شکستن هر بردار به زیربردارها و جایگزینی هر کدام با نماینده‌ای ساده‌تر.

PTQ
Post-Training Quantization
کوانتیزه‌کردن پس از آموزش

کم کردن دقت مدلی که کامل آموزش دیده؛ رایج‌ترین نوع.

QA
Question Answering
پرسش‌وپاسخ

وظیفه‌ای که در آن مدل به سؤال کاربر پاسخ می‌دهد؛ قالب اصلی پروژهٔ همین دوره.

QAT
Quantization-Aware Training
آموزش آگاه از کوانتیزه‌شدن

شبیه‌سازی دقت پایین حین آموزش تا مدل در استنتاج کم‌دقت خوب کار کند.

QLoRA
Quantized Low-Rank Adaptation
LoRA کوانتیزه‌شده

LoRA روی مدلی که وزن‌های منجمدش ۴ بیتی نگه داشته می‌شوند.

QPS
Queries Per Second
پرس‌وجو در ثانیه

چند پرس‌وجو در هر ثانیه پاسخ داده می‌شود.

RAG
Retrieval-Augmented Generation
تولید تقویت‌شده با بازیابی

مدل قبل از جواب دادن، اول متن مرتبط را از یک منبع بیرونی پیدا می‌کند.

ReAct
Reason + Act
استدلال و عمل

الگوی ایجنت که فکر، کار و مشاهده را یکی در میان می‌آورد.

ReLU
Rectified Linear Unit
واحد خطی یکسوشده

ساده‌ترین تابع فعال‌سازی: عدد منفی را صفر می‌کند و مثبت را دست نمی‌زند.

RL
Reinforcement Learning
یادگیری تقویتی

یادگیری از راه آزمون و خطا و گرفتن پاداش؛ برای هدف‌های سختی مثل ترجیح انسانی.

RLAIF
Reinforcement Learning from AI Feedback
یادگیری تقویتی از بازخورد هوش مصنوعی

مثل RLHF، ولی مقایسه‌ها را به‌جای انسان، یک مدل هوش مصنوعی انجام می‌دهد.

RLHF
Reinforcement Learning from Human Feedback
یادگیری تقویتی از بازخورد انسانی

مدل یاد می‌گیرد کدام پاسخ را انسان‌ها بیشتر می‌پسندند و به آن سمت می‌رود.

RNN
Recurrent Neural Network
شبکهٔ عصبی بازگشتی

شبکه‌ای که متن را یکی‌یکی و به ترتیب پردازش می‌کند؛ برای همین کند است.

ROCm
Radeon Open Compute
محاسبهٔ باز رادئون

جایگزین متن‌باز AMD برای CUDA.

ROI
Return On Investment
بازگشت سرمایه

به‌ازای هر ریالی که خرج کرده‌اید، چقدر ارزش برگشته است.

ROUGE
Recall-Oriented Understudy for Gisting Evaluation
سنجهٔ ROUGE

سنجهٔ کلاسیک خلاصه‌سازی: چه کسری از n-gramهای مرجع در پاسخ آمده.

RPM
Requests Per Minute
درخواست در دقیقه

برای مدل‌هایی که هر درخواستشان چند ثانیه طول می‌کشد، رایج‌تر از RPS.

RPS
Requests Per Second
درخواست در ثانیه

تعداد درخواست‌های کامل‌شده در هر ثانیه.

RRF
Reciprocal Rank Fusion
ادغام رتبهٔ معکوس

یکی کردن رتبه‌بندی چند بازیاب با جمع 1/(k+رتبه).

SAFE
Search-Augmented Factuality Evaluator
ارزیاب واقعیت با کمک جست‌وجو

روش DeepMind: پاسخ را به ادعاهای تکی می‌شکند و هر کدام را با جست‌وجو می‌سنجد.

SDK
Software Development Kit
بستهٔ توسعهٔ نرم‌افزار

مجموعه ابزار و کتابخانه‌ای که کار با یک سرویس را برای برنامه‌نویس ساده می‌کند.

SEO
Search Engine Optimization
بهینه‌سازی برای موتور جست‌وجو

کارهایی که باعث می‌شود صفحهٔ شما در نتایج گوگل بالاتر بیاید.

seq2seq
Sequence to Sequence
دنباله به دنباله

معماری رمزگذار-رمزگشا (۲۰۱۴) که پیش از ترنسفورمر بر ترجمهٔ ماشینی حاکم بود.

SFT
Supervised Finetuning
تنظیم دقیق نظارت‌شده

ادامهٔ آموزش مدل روی نمونه‌های «سؤال و جواب درست» که انسان نوشته است.

SGD
Stochastic Gradient Descent
گرادیان کاهشی تصادفی

ساده‌ترین بهینه‌ساز: هر وزن را به اندازهٔ گرادیانش خلاف جهت خطا جابه‌جا می‌کند.

SLA
Service-Level Agreement
توافق‌نامهٔ سطح خدمات

تعهد ارائه‌دهنده دربارهٔ دسترس‌پذیری و کیفیت سرویس.

SLERP
Spherical Linear Interpolation
درون‌یابی خطی کروی

ادغام دو بردار با حرکت روی کوتاه‌ترین مسیر سطح یک کره.

SLO
Service-Level Objective
هدف سطح سرویس

عددی که سرویس باید به آن برسد، مثل «اولین توکن زیر یک ثانیه».

SMI
System Management Interface
واسط مدیریت سیستم

ابزار nvidia-smi؛ «بهره‌وری» آن فقط درصد زمان مشغول بودن GPU است.

SNLI
Stanford Natural Language Inference
استنتاج زبان طبیعی استنفورد

دیتاست جفت جمله‌ها با برچسب استلزام، تناقض یا خنثی.

SQL
Structured Query Language
زبان پرس‌وجوی ساخت‌یافته

زبان استاندارد گرفتن داده از پایگاه داده.

SRAM
Static Random-Access Memory
حافظهٔ دسترسی تصادفی ایستا

حافظهٔ روی خود تراشه؛ بسیار سریع و بسیار کوچک.

SSM
State Space Model
مدل فضای حالت

خانواده‌ای از معماری‌ها، مثل Mamba، که محاسبه‌شان با طول متن خطی رشد می‌کند.

STT
Speech-To-Text
گفتار به متن

تبدیل صدای انسان به متن نوشتاری.

TBT
Time Between Tokens
زمان بین توکن‌ها

فاصلهٔ دو توکن خروجی پشت سر هم؛ نامی که LinkedIn به کار می‌برد.

TDP
Thermal Design Power
توان طراحی حرارتی

بیشینهٔ گرمایی که خنک‌کننده در کار معمول باید دفع کند؛ نشانه‌ای از مصرف برق.

TF
Term Frequency
بسامد واژه

چند بار یک واژه در یک سند آمده است.

TF-IDF
Term Frequency - Inverse Document Frequency
بسامد واژه در بسامد معکوس سند

وزن‌دهی به کلمات: کلمه‌ای مهم است که در این سند زیاد و در بقیه کم باشد.

TF32
TensorFloat-32
تنسورفلوت ۳۲

قالب محاسبهٔ NVIDIA با ۱۹ بیت: بازهٔ FP32 و دقت FP16.

TIES
TrIm, Elect Sign, and merge
هرس، انتخاب علامت و ادغام

روش ادغامی که اول تغییرهای زائد بردارهای کار را هرس می‌کند.

TPM
Tokens Per Minute
توکن در دقیقه

سقف حجمی که یک API در هر دقیقه می‌پذیرد.

TPOT
Time Per Output Token
زمان به‌ازای هر توکن خروجی

بعد از شروع پاسخ، هر توکن بعدی چقدر طول می‌کشد؛ روانی تایپ‌شدن پاسخ.

TPS
Tokens Per Second
توکن در ثانیه

رایج‌ترین واحد توان عملیاتی.

TPU
Tensor Processing Unit
واحد پردازش تانسور

تراشهٔ اختصاصی گوگل که فقط برای محاسبات یادگیری ماشین ساخته شده.

TTFT
Time To First Token
زمان تا اولین توکن

چقدر طول می‌کشد تا کاربر اولین حرف پاسخ را ببیند؛ حس سرعت را همین می‌سازد.

TTS
Text-To-Speech
متن به گفتار

تبدیل متن نوشتاری به صدای گفتاری.

TVM
Tensor Virtual Machine
ماشین مجازی تنسور

کامپایلر متن‌باز Apache برای اجرای مدل روی سخت‌افزارهای گوناگون.

XLA
Accelerated Linear Algebra
جبر خطی شتاب‌یافته

کامپایلری که اول برای TensorFlow ساخته شد؛ نسخهٔ متن‌بازش OpenXLA است.

YAML
YAML Ain't Markup Language
یَمِل

قالب متنی برای داده، شبیه JSON ولی کم‌حرف‌تر و با توکن کمتر.

آکادمی هوش مصنوعی شیدهوش — بخشی از shidhoosh.com